W niniejszej rozprawie zaproponowano alternatywę neoendogenicznego rozwoju dla nieruchomości wiejskich o powierzchni do 100 hektarów polożonych w gminie São Borja - RS. Analizowany region obejmuje lączny obszar szacowany na prawie 6000 hektarów, w którym zbadano i zdiagnozowano 248 nieruchomości. Zastosowane ramy teoretyczne i empiryczne opierają się na elementach związanych z rozwojem egzogenicznym, endogenicznym i neoendogenicznym, w szczególności w odniesieniu do glównych czynników warunkujących rozwój obszarów wiejskich; oraz na danych i informacjach uzyskanych z badań przeprowadzonych w 330-letniej historii gminy, na profilu spoleczno-produkcyjnym malych i średnich nieruchomości wiejskich oraz na ludzkiej i spolecznej zdolności do rozwoju lokalnego. Metodologicznie zastosowano badania eksploracyjne, jakościowe i ilościowe, w tym szeroki zakres procedur technicznych: badania bibliograficzne i dokumentacyjne, ankiety, studia przypadków, analizy treści i cytowań oraz statystyki opisowe. Do tabel i analiz wykorzystano oprogramowanie SPHINX.